Birçok kişi ortodontiyi yalnızca dişlerin düzgün görünmesini sağlayan bir alan olarak düşünür. Oysa ortodonti, dişlerin ve çenelerin birbiriyle olan ilişkisini inceleyen, ağız sağlığının önemli bir bölümünü oluşturan diş hekimliği dalıdır. Bazı insanlar dişlerindeki çapraşıklığı yalnızca estetik bir sorun olarak görürken, bazıları ise çiğneme sırasında yaşadığı güçlüklerin veya belirli bölgelerde temizlik yapamamanın nedenini fark etmeyebilir. İşte ortodonti tam da bu noktada devreye girer.
Ortodonti, dişlerin çene içerisindeki konumlarını, dizilimlerini ve üst çene ile alt çenenin birbirleriyle olan ilişkilerini inceleyen diş hekimliği alanıdır. Amaç yalnızca güzel görünen bir gülüş değildir. Dişlerin doğru konumda bulunması; çiğneme, konuşma ve ağız hijyeni açısından da önem taşır. Bu nedenle ortodonti, hem estetik hem de fonksiyonel açıdan değerlendirilmesi gereken bir uzmanlık alanıdır.
Dişlerdeki düzensizliklerin tek bir nedeni yoktur. Bazı kişilerde genetik faktörler etkili olurken bazı kişilerde çocukluk dönemindeki alışkanlıklar diş ve çene gelişimini etkileyebilir. Sıklıkla görülen nedenler arasında: ▪ Kalıtsal çene yapısı ▪ Süt dişlerinin erken kaybı ▪ Parmak emme alışkanlığı ▪ Uzun süre emzik kullanımı ▪ Ağızdan nefes alma alışkanlığı ▪ Dişlerin sürme yönündeki farklılıklar yer alabilir.▪
Toplumda en sık karşılaşılan ortodontik problemler şunlardır: Çapraşık Dişler Bazı dişler çenede yeterli alan bulamadığında üst üste gelebilir veya farklı yönlerde konumlanabilir. Aralıklı Dişler Bazı kişilerde dişler arasında normalden fazla boşluk bulunabilir. Kapanış Problemleri Üst ve alt çenenin kapanış sırasında olması gereken şekilde temas etmemesi çeşitli fonksiyonel sorunlara neden olabilir. Gömülü Dişler Normal konumuna ulaşamayan ve kemik ya da diş eti altında kalan dişler de ortodontik değerlendirme gerektirebilir.
Hayır. Çapraşık dişler bazı durumlarda temizliği zorlaştırabilir. Diş fırçasının ve diş ipinin ulaşamadığı bölgelerde plak birikimi daha kolay gerçekleşebilir. Bu durum: ▪ Çürük riskinin artmasına, ▪ Diş eti problemlerine, ▪ Ağız kokusuna, zemin hazırlayabilir. Bu nedenle dişlerin dizilimi yalnızca estetik açıdan değerlendirilmemelidir.
Çenelerin birbirleriyle olan ilişkisi günlük yaşamda düşündüğümüzden daha fazla rol oynar. Doğru bir kapanış: ▪ Daha dengeli çiğneme, ▪ Daha konforlu konuşma, ▪ Dişler üzerindeki kuvvetlerin dengeli dağılması, gibi birçok konuda önem taşır. Bazı kişiler uzun yıllar boyunca çene ilişkilerindeki farklılıkların farkında olmadan yaşamlarını sürdürebilir.
Evet. Toplumda ortodontinin yalnızca çocuklarla ilgili olduğu düşünülse de diş ve çene dizilimindeki problemler her yaş grubunda görülebilir. Bazı kişiler sorunlarını çocukluk döneminde fark ederken bazıları yetişkinlik döneminde estetik veya fonksiyonel nedenlerle değerlendirme talebinde bulunabilir.
Aşağıdaki durumlar ortodontik değerlendirme gerektirebilir: ▪ Dişlerde belirgin çapraşıklık ▪ Dişler arasında geniş boşluklar ▪ Çiğneme sırasında zorlanma ▪ Kapanış bozuklukları ▪ Bazı dişlerin olması gereken konumda görünmemesi ▪ Alt ve üst dişlerin uyumsuz görünmesi Kesin değerlendirme ise diş hekimi muayenesi ve gerekli görüntüleme yöntemleriyle yapılır.
Bazı ortodontik problemler hasta tarafından kolayca fark edilirken bazıları yalnızca klinik muayene sırasında tespit edilebilir. Erken dönemde yapılan değerlendirmeler sayesinde ağız ve diş yapısındaki değişiklikler takip edilebilir ve bireyin mevcut durumu hakkında ayrıntılı bilgi edinmesi sağlanabilir.
Ortodonti sadece estetik amaçlı mıdır? Hayır. Ortodonti dişlerin ve çenelerin fonksiyonel ilişkileriyle de ilgilenir. Çapraşık dişler ağız sağlığını etkiler mi? Bazı durumlarda temizlik zorluğuna bağlı olarak çürük ve diş eti problemleri riskini artırabilir. Ortodontik problemler çocuklarda mı görülür? Hayır. Her yaş grubunda görülebilir. Dişler arasında boşluk olması ortodontik bir problem midir? Bazı durumlarda evet. Bunun değerlendirilmesi için muayene gerekir. Her çapraşık diş ciddi bir sorun mudur? Hayır. Çapraşıklığın derecesi ve ağız sağlığı üzerindeki etkileri kişiden kişiye değişebilir.
